Tualet Mündəricat Tarixi | Dünya Tualet Günü | Mənbə | İstinadlar | Həmçinin bax | Şəkillər | Xarici keçidlər | Naviqasiya menyusuNəcis qoxuyan kral saraylarıworldtoilet.org
Sağlamlıq
ŞotlandiyaMisirdParisdHindistan yarımadasındaLeonardo da VinçiI FransuaI Fransuaİntibah dövrünAvropada1596Con Harrinqtonİngiltərə1738BrondelinFransadaXVIII əsrinXX əsrin19 noyabrVikianbarda
(function()var node=document.getElementById("mw-dismissablenotice-anonplace");if(node)node.outerHTML="u003Cdiv class="mw-dismissable-notice"u003Eu003Cdiv class="mw-dismissable-notice-close"u003E[u003Ca tabindex="0" role="button"u003Egizləu003C/au003E]u003C/divu003Eu003Cdiv class="mw-dismissable-notice-body"u003Eu003Cdiv id="localNotice" lang="az" dir="ltr"u003Eu003Ccenteru003Enu003Ctableu003Enu003Ctbodyu003Eu003Ctru003Enu003Ctd align="center"u003Eu003Cdiv style="padding:1em 1em 1em 1em; font-size:90%; border:1px solid #BFB6A3; background-color:White"u003Enu003Cdiv class="floatleft"u003Eu003Ca href="/wiki/Vikipediya:M%C3%B6vzulu_ay/VikiBahar_2019" title="VikiBahar 2019"u003Eu003Cimg alt="VikiBahar 2019" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/CEE_Spring_Logo_vertical.jpg/40px-CEE_Spring_Logo_vertical.jpg" decoding="async" width="40" height="70" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/CEE_Spring_Logo_vertical.jpg/60px-CEE_Spring_Logo_vertical.jpg 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/CEE_Spring_Logo_vertical.jpg/80px-CEE_Spring_Logo_vertical.jpg 2x" data-file-width="800" data-file-height="1400" /u003Eu003C/au003Eu003C/divu003Eu003Cdiv class="floatright"u003Eu003Ca href="/wiki/Vikipediya:M%C3%B6vzulu_ay/Siyas%C9%99t_ay%C4%B1" title="Siyasət ayı"u003Eu003Cimg alt="Siyasət ayı" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/az/thumb/2/29/Siyas%C9%99t-loqo.png/70px-Siyas%C9%99t-loqo.png" decoding="async" width="70" height="70" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/az/thumb/2/29/Siyas%C9%99t-loqo.png/105px-Siyas%C9%99t-loqo.png 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/az/thumb/2/29/Siyas%C9%99t-loqo.png/140px-Siyas%C9%99t-loqo.png 2x" data-file-width="200" data-file-height="200" /u003Eu003C/au003Eu003C/divu003Enu003Ca href="https://meta.wikimedia.org/wiki/Azerbaijani_Wikimedians_User_Group/az" class="extiw" title="meta:Azerbaijani Wikimedians User Group/az"u003E"Azərbaycan vikimediaçıları" istifadəçi qrupuu003C/au003E istifadəçiləri 21 mart – 31 may 2019-cu il tarixlərində Mərkəzi və Şərqi Avropa dillərindəki Vikipediyalarda təşkil edilən u003Ca href="/wiki/Vikipediya:M%C3%B6vzulu_ay/VikiBahar_2019" title="Vikipediya:Mövzulu ay/VikiBahar 2019"u003Eu003Cbu003EVikiBahar 2019u003C/bu003Eu003C/au003E məqalə müsabiqəsində iştiraka dəvət edir.u003Cbr /u003EParalel olaraq 1-31 may 2019-cu il tarixlərində davam edən u003Ca href="/wiki/Vikipediya:M%C3%B6vzulu_ay/Siyas%C9%99t_ay%C4%B1" title="Vikipediya:Mövzulu ay/Siyasət ayı"u003Eu003Cbu003ESiyasət ayıu003C/bu003Eu003C/au003E məqalə müsabiqəsində də iştirak edə bilərsiniz. Siz də qoşulun və töhfənizi verin!u003Cbr /u003Eu003Cbu003EƏtraflı:u003C/bu003E u003Ca href="/wiki/Vikipediya:M%C3%B6vzulu_ay/VikiBahar_2019" title="Vikipediya:Mövzulu ay/VikiBahar 2019"u003EVikiBahar 2019u003C/au003E / u003Ca href="/wiki/Vikipediya:M%C3%B6vzulu_ay/Siyas%C9%99t_ay%C4%B1" title="Vikipediya:Mövzulu ay/Siyasət ayı"u003ESiyasət ayıu003C/au003E və u003Ca href="/wiki/Vikipediya:M%C3%B6vzulu_ay/Siyas%C9%99t_ay%C4%B1/Plan" title="Vikipediya:Mövzulu ay/Siyasət ayı/Plan"u003EPlanu003C/au003E u003C/divu003Enu003C/tdu003Eu003C/tru003Eu003C/tbodyu003Eu003C/tableu003Enu003C/centeru003Eu003C/divu003Eu003C/divu003Eu003C/divu003E";());
Tualet
Jump to navigation
Jump to search
Boinq 747-nin tualeti
Tualet və ya Ayaqyolu —
Mündəricat
1 Tarixi
2 Dünya Tualet Günü
3 Mənbə
4 İstinadlar
5 Həmçinin bax
6 Şəkillər
7 Xarici keçidlər
Tarixi |
İlk tualetin nə vaxt yarandığı çox mübahisəlidir.
Oturacaqlı tualetin eradan 2600 il əvvəl Şumer çariçasına aid olduğu iddia edilir. Şotlandiya ərazisindən isə 5000 il yaşı olan stulabənzər tualetin qalıqları tapılmışdır. E.ə. 2100-cü ilə aid tualetə Misirdə, daha sonralar isə Parisdə və Hindistan yarımadasında da rast gəlinmişdir.
Antik Roma tualeti, Efesdə mövcuddur.
Romada ilk ictimai tualet təkcə ehtiyacları ödəmək üçün deyil, həm də fəlsəfi söhbətlər aparmaq üçün əlverişli yer olmuşdur. Daş stullar formasında olan tualetlərdə ilk olaraq nökərlər oturub daşı isidir, sonra isə varlı romalılar öz təbii ehtiyaclarını burada ödəyirdi. Bu tualetlərin xüsusi kanallara çıxışı var idi ki, onları da su yuyub aparırdı. Roma tualetlərindən ancaq imkanlı romalılar istifadə edirdi. Yerdə qalan əhali isə tualet ehtiyaclarını küçədə ödəyirdilər. Tualeti əvəz edən Roma küçələrini təmizləmək üçün xüsusi pullu xidmətçilər var idi.
Bəzənsə saraydan kənara çıxmağa tənbəllik edən əyanlar güvəclərdən (qorşok) istifadə ediblər. Varlıların güvəcləri qızıl və bahalı daşlarla bəzədilir, digərləri isə adi qablardan istifadə edirmiş. Sadəcə, güvəcləri sonra harasa boşaltmaq lazım gəlib. Fransız tədqiqatçıların yazdığına görə, şəhərlərdə elə bir çala yox idi ki, ora güvəclər boşaldılmasın. Çirkabın iyindən adamlar başlarını pəncərədən çölə çıxara bilmirdilər. Hətta Parisdə belə bir fərman çıxmışdı ki, adamların özlərini qorumaları üçün çirkabı atmamışdan əvvəl uç dəfə bərkdən "Diqqət, tökürəm" deyə bağırması lazım idi.
İlk su ilə yuyulma sistemi olan tualetin layihəsini dahi Leonardo da Vinçi kral I Fransua üçün təklif eləyib. Lakin dahinin əksər ixtiraları kimi bu tualet layihəsi də kağız üzərində qalıb. Sonralar kralın qəbullarında güvəci dəbə salan ilk adam da məhz I Fransua olub.
Ümumiyyətlə, İntibah dövrünə aid bir sıra saray banketləri rəsmlərində və karikaturalarda saray əyanları oturduqları stulun qabağında yemək, altında isə güvəclə təsvir olunub.
Avropada 1596-cı ildə Con Harrinqton[1] su ilə yuyulan ayaqyolu layihəsini İngiltərə kraliçası Elizabet üçün hazırlayıb. Lakin Elizabet onu qiymətləndirməyib və Harrinqtonun ixtirası hardasa 20 il unudulub. Yalnız 1738-ci ildə Brondelin cəhdləri nəticəsində tualetin yuyulan variantı meydana gəlib. Fərziyyələrdən birinə görə, həmin vaxtdan etibarən ilk dəfə olaraq Fransada tualetsiz ev tikməyə icazə verməməyə başlayıblar. Onda ilk ictimai tualet tikilib və qadınlarla kişilərin tualeti ayrılıb.
Tualet stulu (Avropa, XIX əsr)
XVIII əsrin ortalarında mühəndislərin su ilə yuyulan ayaqyolu ilə bağlı ideyaları yaranıb. Nəhayət, 19-cu əsrdə kiçik Britaniya kəndindən olan çilingər Tomas Krepper kanalizasiyaya çıxışı olan və pis qoxunu rədd etmək üçün suyun axıdıla biləcəyi müasir formalı unitazı və U-şəkilli kanalizasiya borusunu ixtira edib. İlk unitaz farfordan hazırlanıb və vaza şəklində olub. Krepper öz şirkətini yaradaraq Bukingem və Vindzor saraylarında bu santexnika aparatlarını quraşdırıb.
XX əsrin əvvəllərində İspaniya şirkəti olan "Unitas" (bu sözün ilk hərfi U-şəkilli boruya işarə idi) oturacağı və su bakı olan tualetin istehsalına başlayıb. Həmin firmanın sayəsində "unitaz" sözü məişətə daxil olub.
Dünya Tualet Günü |
Hər il 19 noyabr tarixində qeyd olunur[2].
Mənbə |
- Nəcis qoxuyan kral sarayları
İstinadlar |
↑ http://www.victoriancrapper.com/Toilethistory.HTML
↑ worldtoilet.org
Həmçinin bax |
- Ümumdünya Tualet Günü
- Güvəc
- Unitaz
Şəkillər |
Antik Afina tualeti
Qədim yapon tualeti
Səyyar tualet avtobusu
Xarici keçidlər |
Kateqoriya:
- Sağlamlıq
(RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgPageParseReport":"limitreport":"cputime":"0.068","walltime":"0.082","ppvisitednodes":"value":135,"limit":1000000,"ppgeneratednodes":"value":0,"limit":1500000,"postexpandincludesize":"value":2143,"limit":2097152,"templateargumentsize":"value":91,"limit":2097152,"expansiondepth":"value":5,"limit":40,"expensivefunctioncount":"value":0,"limit":500,"unstrip-depth":"value":0,"limit":20,"unstrip-size":"value":3784,"limit":5000000,"entityaccesscount":"value":0,"limit":400,"timingprofile":["100.00% 24.290 1 -total"," 24.34% 5.912 1 Şablon:Vikianbar_kateqoriyası"," 15.54% 3.775 1 Şablon:Vikilər"," 12.41% 3.014 1 Şablon:Əsas"],"cachereport":"origin":"mw1318","timestamp":"20190525135030","ttl":2592000,"transientcontent":false););"@context":"https://schema.org","@type":"Article","name":"Tualet","url":"https://az.wikipedia.org/wiki/Tualet","sameAs":"http://www.wikidata.org/entity/Q7857","mainEntity":"http://www.wikidata.org/entity/Q7857","author":"@type":"Organization","name":"Contributors to Wikimedia projects","publisher":"@type":"Organization","name":"Wikimedia Foundation, Inc.","logo":"@type":"ImageObject","url":"https://www.wikimedia.org/static/images/wmf-hor-googpub.png","datePublished":"2011-08-02T10:28:49Z","dateModified":"2019-05-18T20:06:06Z","image":"https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2f/B747_toilet.jpg"(RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgBackendResponseTime":151,"wgHostname":"mw1331"););
